Önümüz Sorun, Arkamız Sorun

ABD ekonomisi yalnızca büyük güçlerle değil, aynı zamanda büyük zayıflıklarla da doludur.

ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı yaklaşık 2000 ülkenin ekonomik durumunu izlemektedir. 2007’de yayınladığı World Factbook ABD hakkında şunları söylemektedir: “Uzun vadeli sorunlar arasında ekonomik altyapı sistemin yetersiz yatırım, yaşlanan nüfusun hızla yükselen sağlık ve emeklilik giderleri, oldukça büyük ticaret ve bütçe açıkları ve alt düzey ekonomik gruplarda aile gelirindeki durgunluk bulunmaktadır.”

Ancak tıpkı ABD ekonomik gücünün geliştiği gibi ABD ekonomik zayıflıkları da zamanla gelişmektedir.

Örneğin gelir dengesizliği. ABD 2006’da kişi başı gayrisafi milli hasılada 43.500 dolarla Bermuda, Lüksemburg, Jersey Adası, Ekvator Gine, Birleşik Arap Emirlikleri, Norveç, Guernsey Adası, Cayman Adaları, ve İrlanda’nın ardından, 10. sıradadır (aynı paranın farklı ülkelerde gerçekte ne alabildiğine göre belirlenmiştir) ancak diğer bütün büyük ekonomilerin önündedir.

Bununla birlikte ABD’deki gelir dağılımı bütün büyük ekonomiler arasında en dengesiz olandır. Son yıllarda dengesizlik daha da artmaktadır. Kongre Bütçe Dairesine göre, 2004’te ABD vatandaşlarının en üstteki beşte birlik kısmı tüm ABD gelirinin yüzde 53,5’ine sahipken en alttaki beşte birlik kısımda kalanlarsa yüzde 4,1’ine sahiptir. En üstteki yüzde 1’lik kısım 1960’lar ve 1970’lerin iki katı olarak tüm gelirin yüzde 16,3’üne sahiptir.

Bazı ABD'liler için gelir artışı söz konusu olsa da, en büyük artış en üstteki kısımda yer alanlar için olmuştur.

Rekabet Kuruluna göre, "ABD’lilerin en alttaki yüzde 60’ı 1986 ve 2005 arasında gerçek anlamda yüzde 10’dan az bir artış elde etmişken, en üstteki beşte birlik kısmın geliri yüzde 32,5, en üstteki yüzde 5’lik kısımda yer alanların geliri ise yüzde 49 artmıştır.”

İşgücü piyasasındaki bu dengesizliğin nedeni nedir? Hakim görüşe göre altta yer alanların üstte yer alanların sahip olduğu eğitime ya da becerilere sahip olmamasıdır. Teknolojik değişimle yarışamayan ve küresel ekonomide başka yerlerdeki düşük ücretli çalışanlarla rekabet edemeyenler ciddi ücret artışları ve diğer avantajlardan yararlanamamaktadır.

Yine de istatistikler gelir hareketlerinde yaşanan dinamik değişimleri gizlemektedir; birçok Amerikalının geliri zaman içinde yükselir ve düşer. Örneğin 1989’dan 1998’e kadar en alttaki beşte birlik kısımda bulunan kişilerin yüzde 47’si diğer grupların arasına yükselmiş ve en üstteki yüzde 47 de aşağıdakilere katılmıştır. Tüm ABD’liler arasında yaklaşık yüzde 60, bu yıllar içinde bu grupların arasında aşağı ya da yukarı doğru hareket etmiştir.

Ancak yine de, ABD politikalarını üretenler en altta bulunup durgun gelire sahip olan kişilerin ekonomiye verebileceği olası zararları kabul etmektedirler.

Federal Rezerv Başkanı Ben Bernanke 2007’de yaptığı bir konuşmada, "Ekonomik değişimden kötü etkilenen bireyler için bazı sınırlar koymazsak, halk ekonomik ilerleme için son derece gerekli olan dinamizmi kabul etmede daha az istekli davranabilir" diye konuşmuştur.

Amerikalılar zengin ve ünlüler hakkında çelişkili duygular taşımaktadır. Farklı zamanlarda girişimci işadamları bezen endüstrinin kaptanları olarak övülürken bazen de hırsız baronlar olarak yerilmiştir. Son zamanlarda son derece zengin olan bazı kişiler eğlence ve spor alanlarında sivrilmiş, kendilerini yıldız yapan eşsiz özellikleri nedeniyle zengin olmaları halk tarafından kabul gören ünlü simalardır.

Peki ABD enerji sorunu bütün bu resim içinde nereye oturmaktadır?